Outro dos relatorios a debate no IX Pleno do Consello versa sobre as políticas socio-asistenciais da emigración, a súa evolución ao longo dos anos e a lexislación que as regula, pero tamén analiza dende unha posición crítica a postura do Goberno central con respecto á prestación destes servizos.

Neste sentido, destaca que dende a aprobación da lei de recoñecemento da galeguidade -no 1983-, as diferentes accións da Xunta no campo asistencial para a emigración financiáronse "con fondos propios" e sen recibir "ningún tipo de recursos" do Goberno central, a excepción de achegas de "entre 60.000 e 90.000 euros" que "nalgúns anos" destinou o Ministerio de Traballo e Asuntos Sociais, a través dun convenio asinado para apoiar os programas de viaxes de maiores a Galiza.

Segundo destaca, estas achegas representaron, no seu momento, "só un 0,86 por cento" do presuposto total anual destinado pola Xunta á emigración. De feito, precisa que o Goberno galego destinou entre 1984 e 1989 un total de 5,2 millóns para a execución dos programas e accións para os emigrantes galegos e as súas comunidades.

Entre 1990 e 2004, o importe total do investimento foi de 64,2 millóns de euros, mentres que, entre 2005 e 2009, só no capítulo para financiar programas socio-asistenciais dirixidos aos galegos maiores no exterior, a Xunta investiu máis de 12 millóns de euros.

Ademais da "débeda histórica" do Estado con Galiza en materia de emigración, o relatorio abre a porta a debater sobre a necesidade de "actualizar ou readaptar" os programas da Xunta. "Deben realizarse cambios no programa de axudas económicas de carácter individual? Pode manterse como colectivo de posíbeis beneficiarios -nalgún país- os galegos e descendentes con nacionalidade española sen limitar o seu grao de ascendencia?", pregúntase.

Ao fío desta cuestión, o texto resalta o elevado incremento deste tipo de solicitudes nos últimos anos e do seu orzamento -de 1,3 millóns de euros (no 2007) a 2,3 millóns (no 2009)- e agrega que, con estas cifras, "non parece que poida manterse" un esforzo que -insiste- "debería compartir o propio Estado".

Así, formula a posibilidade de reclamarlle á Administración do Estado "un impulso real e efectivo" da política de axudas e subvencións para o mantemento dos diversos servizos que prestan os centros e comunidades á colectividade española no exterior. Tamén propón debater sobre posíbeis cambios nos programas de reencontros familiares e de estanza temporal en Galiza.

O terceiro dos relatorios trata sobre o futuro da muller e dos mozos na diáspora, avogando por "estreitar os lazos" entre os mozos que viven no exterior e os que residen na comunidade a través do fomento de accións conxuntas. Por último, o cuarto relatorio afonda na necesidade de apostar pola innovación tecnolóxica para "facilitar" a relación das distintas colectividades coa Administración galega.

O Pleno do Consello de Comunidades Galegas constitúe o máximo órgano de representación das comunidades galegas asentadas no exterior. O último encontro do Consello produciuse en agosto do 2006 en Santiago de Compostela.

O primeiro plenario celebrouse en xullo do1985 tamén na capital galega e, dende entón, este órgano reúnese cunha periodicidade de tres anos. As súas sesións contan coa participación de todas as entidades no exterior que teñen recoñecida a súa galeguidade e os representantes das institucións autonómicas previstos na Lei da Galeguidade.